3G – üçünji nesil mobil ulgamy mobil enjamlary ulanmak arkaly aragatnaşyk usulymyzda düýpli özgerişlik döretdi. 4G ulgamlary has gowy maglumat tizligi we ulanyjy tejribesi bilen kämilleşdirildi. 5G birnäçe millisekunt pes gijikdiriş bilen sekuntda 10 gigabit çenli mobil giň zolakly interneti üpjün edip biler.
4G bilen 5G-niň esasy tapawudy näme?
Tizlik
5G barada aýdylanda, tizlik hemmeleriň bu tehnologiýa barada ilkinji bolup haýran galýan zadydyr. LTE ösen tehnologiýasy 4G ulgamlarynda 1 GB/sek çenli maglumat tizligini üpjün edip bilýär. 5G tehnologiýasy mobil enjamlarda 5-10 GB/sek çenli we synag wagtynda 20 GB/sek-den ýokary maglumat tizligini goldar.
5G 4K HD multimediýa akymlary, giňeldilen hakykat (AR) we wirtual hakykat (VR) ýaly maglumatlary köp sarp edýän programmalary goldap bilýär. Mundan başga-da, millimetr tolkunlaryny ulanmak bilen, geljekki 5G ulgamlarynda maglumat tizligini 40 GBPS-den ýokary, hatda 100 GBPS-e çenli ýokarlandyrmak mümkin.

Millimetr tolkunlary 4G tehnologiýalarynda ulanylýan pes geçirijilikli ýygylyk zolaklaryna garanyňda has giň geçirijilik ukybyna eýedir. Ýokary geçirijilik ukyby bilen has ýokary maglumat tizligine ýetip bolýar.
Gijikme
Gijikme, bir düwünden beýleki düwüne ýetýän signal paketleriniň gijikmesini ölçemek üçin tor tehnologiýasynda ulanylýan termindir. Mobil torlarda ony radio signallarynyň baza stansiýasyndan mobil enjamlara (UE) we tersine geçmegi üçin sarp edýän wagty hökmünde häsiýetlendirip bolýar.

4G ulgamynyň gijikdirilişi 200-100 millisekund aralygynda. 5G synaglarynyň dowamynda inženerler 1-den 3 millisekund-a çenli pes gijikdirilişi gazanyp we görkezip bildiler. Pes gijikdiriş köp möhüm wezipelerde örän möhümdir we şonuň üçin 5G tehnologiýasy pes gijikdiriş ulgamlary üçin amatlydyr.
Mysal: öz-özüni dolandyrýan awtoulaglar, uzakdan operasiýa, dron operasiýasy we ş.m.…
Ösen tehnologiýa

Ultra çalt we pes gijikdiriş hyzmatlaryny gazanmak üçin 5G millimetr tolkunlary, MIMO, şöhle emele getirmek, enjamdan enjama aragatnaşyk we doly dupleks režim ýaly ösen tor terminologiýalaryny ulanmaly.
Wi-Fi-y boşaltmak hem 5G-de maglumatlaryň netijeliligini ýokarlandyrmak we baza stansiýalaryndaky ýükü azaltmak üçin teklip edilýän başga bir usuldyr. Mobil enjamlar baza stansiýalaryna birikmek ýerine elýeterli simsiz ýerli ulgama birikdirilip, ähli amallary (ses we maglumat) ýerine ýetirip bilýärler.
4G we LTE ösen tehnologiýasy Kwadratura Amplituda Modulýasiýasy (QAM) we Kwadratura Faza Geçiş Düwmesi (QPSK) ýaly modulýasiýa usullaryny ulanýar. 4G modulýasiýa shemalaryndaky käbir çäklendirmeleri ýeňip geçmek üçin ýokary derejeli Amplituda Faza Geçiş Düwmesi usuly 5G tehnologiýasy üçin göz öňünde tutulýan ugurlaryň biridir.
Tor arhitekturasy
Mobil ulgamlaryň öňki nesillerinde Radio Elýeterlilik Ulgamlary baza stansiýasyna golaý ýerleşýär. Adaty RAN-lar çylşyrymly, gymmat infrastruktura, döwürleýin tehniki hyzmat we çäkli netijeliligi talap edýär.

5G tehnologiýasy has netijeli bolmak üçin Bulut Radio Giriş Toruny (C-RAN) ulanar. Tor operatorlary merkezi bulut esasyndaky radio giriş torundan ultra çalt internet üpjün edip bilerler.
Zatlaryň Interneti
5G tehnologiýasy bilen köplenç ara alnyp maslahatlaşylýan başga bir uly termin "Zatlaryň interneti". 5G milliardlarça enjamy we akylly datçikleri internete birikdirer. 4G tehnologiýasyndan tapawutlylykda, 5G ulgamy akylly öý, senagat IoT, akylly saglygy goraýyş, akylly şäherler we ş.m. ýaly köp sanly programmalardan uly möçberde maglumat alyp bilär.

5G-niň başga bir esasy ulanylyşy maşyndan maşyna aragatnaşykdyr. Öňdebaryjy pes gijikdirişli 5G hyzmatlarynyň kömegi bilen awtonom ulaglar geljekde ýollarda höküm sürer.
Dar zolak – Zatlaryň Interneti (NB – IoT) ýaly akylly yşyklandyryş, akylly ölçegler we akylly duralga çözgütleri ýaly programmalar, howa şertleriniň kartalaşdyrylmagy 5G ulgamy arkaly ornaşdyrylar.
Ultra ygtybarly çözgütler
4G bilen deňeşdirilende, geljekki 5G enjamlary hemişe baglanyşykly, örän ygtybarly we ýokary netijeli çözgütleri hödürlär. “Qualcomm” ýakynda akylly enjamlar we geljekki şahsy kompýuterler üçin 5G modemini tanyşdyrdy.

5G milliardlarça enjamdan uly möçberde maglumat ibermegi başarar we tor täzelenmeler üçin ölçeklenip bilner. 4G we häzirki LTE ulgamlary maglumat möçberi, tizlik, gijikme we tor ölçeklenip bilinmegi babatda çäklendirmelere eýedir. 5G tehnologiýalary bu meseleleri çözüp, hyzmat üpjün edijilere we ahyrky ulanyjylara tygşytly çözgütleri hödürläp biler.
Ýerleşdirilen wagty: 2022-nji ýylyň 21-nji iýuny
